OPEN SOURCE IETS VOOR UW UITGEVERIJ?
Alleen technisch gefröbel of echt kosten besparen?
Open Source software is in opkomst, iedereen heeft ondertussen wel eens van Linux gehoord. Steeds vaker wordt open source software ingezet, vooral bij server toepassingen. Maar ook voor achter het bureau is het misschien een alternatief voor Microsoft. Open Source software is in ieder geval goedkoper.
Open Source software is software waarvan de broncode gratis voor iedereen beschikbaar is. Gratis betekent niet dat iedereen er ook meteen alles mee mag doen, de 'licentie' die bij de broncode geeft aan onder welke voorwaarden de software mag worden ingezet. Vooral commercieel gebruik van de broncode is vaak aan bepaalde voorwaarden gebonden. Meestal is de gebruiker van de code verplicht zijn of haar verbeteringen en/of uitbreidingen ook weer gratis ter beschikking te stellen zodat wederom iedereen daarvan kan profiteren. De meeste mensen doen niets met de broncode, die gebruiken alleen de kant-en-klare programma's die uit de broncode voortkomen.
U bent al gebruiker
Als u een computer gebruikt waarop geen Windows draait dan is de kans groot dat u open source software gebruikt. Mac OS X is voor een deel open source en Linux is zelfs geheel open source. Maar ook als Windows gebruiker maakt u er gebruik van, immers, internet is groot geworden door open source software. De miljoenen servers die tezamen internet vormen zijn meestal uitgerust met een besturingssysteem zoals Linux of FreeBSD, beide open source producten. Ook de meest gebruikte web en mail servers, Apache respectievelijk SendMail, zijn open source.
Open source producten kunt u altijd gratis downloaden, veel gebruikers downloaden de broncode niet maar kiezen meteen voor een gebruiksklare versie. Sommige open source software is zo populair dat u het zelfs gewoon in de winkel kunt kopen. Dat bespaart u de moeite van het downloaden en vaak zit er naast een of meer cd's een gedrukte handleiding, recht op telefonische ondersteuning en/of makkelijke installatiesoftware bij. De software zelf is wel gratis, maar deze 'extra's' zijn dat niet. Iedere leverancier probeert een specifieke markt aan te spreken. Dat is ook de reden de er verschillende 'distributies' bestaan van Linux: iedere leverancier gebruikt dezelfde code en probeert zijn eigen unieke eigenschappen aan het product toe te voegen. Leveranciers verdienen er niet zo veel aan als bij gewone software, maar ze hebben ook niet zo veel kosten.
Microsoft versus Open Source
Eigenlijk heeft Microsoft met Windows en Office een monopoly, de meeste computers draaien onder Windows en als er een Office pakket gebruikt wordt is dat ook van Microsoft. Van ooit succesvolle pakketten als WordPerfect en Lotus 1-2-3 heeft niemand recent meer iets vernomen. Linux wordt wel steeds populairder maar zal Windows voorlopig niet en waarschijnlijk nooit van de troon stoten. Linux leeft vooral bij meer technisch geïnteresseerden. Het is voor de meeste bedrijven daarom niet een alternatief voor Windows.
OpenOffice.org, een open source office-pakket, is in sommige gevallen misschien al wel een mooi gratis alternatief voor Microsoft Office. Dat hebben we voornamelijk te danken aan Sun, de hardware leverancier die vooral Unix systemen verkoopt. En daar komt meteen de aap uit mauw, Sun en Microsoft beconcurreren elkaar op de server markt en Sun doet er alles aan de macht van Microsoft te breken. OpenOffice.org is voor veel ondernemingen wel de moeite van het overwegen waard. Iemand die met Microsoft Office overweg kan, kan ook uit de voeten met OpenOffice.org. Er wordt gepoogd het pakket zo compatible mogelijk te maken met Microsoft Office. Maar ook zou de uitwisseling tussen het commerciële en het open source pakket niet helemaal vlekkeloos verlopen, niet op iedere pc hoeft een kostbaar Microsoft Office te worden geïnstalleerd. Meer dan een computer met een webbrowser, e-mail pakket en OpenOffice.org hebben veel gebruikers niet nodig. Sun verkoopt ook een uitgebreidere versie van OpenOffice.org, maar dat heet dan StarOffice.
Server
Microsoft voelt de hete adem van open source. Dat komt niet zo zeer door OpenOffice.org en de opkomst van Linux als een systeem voor eindgebruikers. Microsoft wil graag ook een zo groot mogelijk marktaandeel in de server markt en daar is de druk van open source het hoogst.
Een jaar of 15 geleden speelde Microsoft nog geen rol op de server markt. Bij kleine bedrijven leverde meestal Novell de print- en file-server software, een markt die bijna in z'n geheel door Microsoft is overgenomen. Ook bedrijven met een eigen mail server gebruiken daarvoor meestal Microsoft Exchange. In plaats van een Windows server kan een server op basis van een Unix variant (zoals Linux) een goed alternatief zijn. Uw Windows workstations merken het verschil in ieder geval niet. De diversiteit aan mogelijkheden in met een Linux server wellicht wat minder maar het meeste gebruikt u waarschijnlijk toch niet.
Laat u internet toepassingen ontwikkelen, dan is open source zeker een belangrijk alternatief. De kosten van een uitgebreide website met een database en allerlei toeters en bellen kan men verdelen over ontwikkeling, licentie en onderhoud. Voor open source zijn de licentiekosten altijd nul. De kosten van de ontwikkeling hangt van de toepassing af maar via het open source model is zo veel verkrijgbaar dat er vrijwel altijd ook een goedkope variant mogelijk is. Blijven de kosten van het onderhoud, daar zijn de meningen over verdeeld, Microsoft doet erg z'n best juist op dat punt te scoren.
Hoe het ook zij, open source is zeker een overweging waard. Het is dan ook niet verbazingwekkend dat in de politiek zo af en toe gelobbyd wordt voor open source, ook de overheid kan zo veel besparen. De Noorse en Duitse overheid namen recent initiatieven om het gebruik van open source software in de publieke sector aan te moedigen.
Waarom?
Het idee rond open source is overigens niet zo zeer ontstaan als beweging tegen Microsoft maar vooral uit verzet tegen het überhaupt moeten betalen voor software. Veel software wordt volgens sommigen onterecht beschermd door octrooiwetgeving. Als men kijkt waar vooral in de Verenigde Staten patenten voor zijn verleend dan is daar ook wel iets voor te zeggen, sommige patenten zijn gegeven voor ideeën die wel heel erg voor de hand liggen.
Het ontwikkelen van software is voor veel mensen ook gewoon een hobby. Het gaat niet om het geld, het gaat om de schoonheid van het ontwerp, de grote schare gebruikers of gewoon omdat het leuk is. De meeste open source projecten hebben een eigen website die meerdere ontwikkelaars gebruiken om ieder hun steentje bij te dragen aan de ontwikkeling.
Conclusie
De meeste mensen zullen ook in de toekomst gewoon Windows blijven gebruiken. Maar daarnaast zal bij sommige bedrijven ook steeds meer open source software worden ingezet. Indien u betrokken bent bij technische keuzes met betrekking tot een server toepassing, bijvoorbeeld een website, dan moet open source altijd een overweging zijn.
Enkele veel gestelde vragen
Ja, open source software kunt u via internet downloaden zonder te hoeven betalen. Toch wordt open software ook verkocht, u betaald dan voor extra's zoals een cd-rom, een handleiding, technische ondersteuning, enzovoort.
Dat hangt helemaal van het product af, of software ontwikkeld is volgens een open source model of gewoon bij een commerciële instelling zegt niets over de kwaliteit van de software. Soms is open source beter, soms een commercieel product.
De meeste bedrijven zouden nu kunnen overwegen om de server(s), indien aanwezig, uit te (laten) rusten met open source software. Ook kunt u in bepaalde gevallen OpenOffice.org overwegen.
Daar komt het in veel gevallen op neer. Maar als u nu ook al in veel gevallen het installeren en onderhouden van software aan techneuten over laat is dat dus geen belemmering.
Bekende Open Source producten
Besturingssysteem op basis van Unix, in eerste instantie ontwikkeld door de Fin Linus Torvalds. Linux bestaat er in vele distributies, Red Hat, IBM, Suse en Debian zijn enkele bekenden. Unix varianten worden vooral gebruikt voor server-toepassingen, de meeste computers waarop internet-toepassingen hebben een Unix variant als besturingssysteem. Steeds meer gebruikers installeren ook Linux op hun desktop computer. Dat is echter vooral iets voor personen met een technische interesse.
Een andere Unix-variant, minder populair als Linux maar toch ook met een grote schare gebruikers. De 'kernel' (de basis van het besturingssysteem) van Mac OS X is gebaseerd op FreeBSD. Mac OS X ziet er wellicht niet uit zoals andere Unix-systemen, maar het is het wel. Yahoo is een voorbeeld van een site die gehost wordt op FreeBSD computers.
Een office-pakket zoals Microsoft Office, dus met tekstverwerker, spreadsheet en presentatiepakket. Onderdeel van OpenOffice.org is ook een pakket voor het tekenen van grafieken, schema's en dergelijke. Drijvende kracht achter OpenOffice.org is Microsoft concurrent Sun die ook StarOffice aanbiedt: een commerciële versie die meer kan dan OpenOffice.org (onder andere een database) maar wel voor het grootste deel dezelfde broncode heeft. Zowel StarOffice als OpenOffice.org werken onder Windows, Linux en Solaris. (Solaris is de eigen Unix-variant van Sun.) De OpenOffice.org versie voor Mac OS X is bijna klaar, Mac OS X gebruikers zullen daarin echter niet een typische Mac OS X toepassing herkennen.
Nadat Netscape versie 4.7 van haar browser had uitgebracht heeft het bedrijf haar broncode ondergebracht bij het daarvoor speciaal opgerichte open source project 'Mozillla'. De huidige versie van Netscape Navigator is gebaseerd op de bijdragen van ontwikkelaars overal ter wereld. Netscape neemt niet de Mozilla browser over, maar maakt haar browser op basis van de broncode van Mozilla.
Een groot in Nederland geïnitieerd open source project, mmBase is een zeer uitgebreid content management systeem voor websites. Voorbeelden van sites die worden onderhouden met een systeem op basis van mmBase zijn Cinema.nl, de VPRO-site en die van World Press Photo.
De bekendste en op het internet meest gebruikte webserver. Covalent is de bekendste verkoper van webserver-software op basis van Apache.
PostgreSQL en mySQL zijn beide databases. Vooral PostgreSQL is erg uitgebreid. mySQL wordt heel erg veel gebruikt.
Op het web:
http://www.opensource.nl/
http://sourceforge.net/
http://wwws.sun.com/software/star/staroffice/
Termen
Een computerprogramma zoals dat door programmeurs geschreven wordt in een bepaalde programmeertaal (zoals C, Java of Basic). Beschikt een programmeur over de broncode van bepaalde software dan kan de precieze werking worden achterhaald en kunnen aangepaste versies worden gemaakt.
Een open source product waar een leverancier z'n eigen uitbreidingen aan heeft toegevoegd. Vooral van Linux zijn vele distributies beschikbaar, zoals Linux en Debian. Allemaal worden ze gemaakt op basis van dezelfde broncode, de extra's verschillen echter per distributie.
De voorwaarden waaronder software mag worden verspreid. Sommige licenties staan niet toe dat de software ooit onderdeel wordt van een product waarvoor betaald moet worden. Aan het andere kant van het spectrum zijn er ook licenties die zelfs toestaan dat de software die gratis is verkregen weer wordt doorverkocht.
Computer die meerdere 'clients' tegelijk kan bedienen. Een print server bijvoorbeeld handelt de afdrukopdrachten van meerdere gebruikers af een communiceert met de printer. Een web server communiceert met vele webbrowsers tegelijk en 'serveert' webpagina's. Een mail server verzendt en ontvangt e-mail. Enzovoort, enzovoort,...
Tekst: Roelof Roos
© 2003 The Dutch Republic / Roelof Roos; Alle rechten voorbehouden.
